Plan terapii uzależnienia
Plan terapii uzależnień - Ośrodek Janochy
Podstawy teoretyczne
Holistyczna (Doweiko, 1996) orientacja salutogenetyczna (Antonowsky, 1997) oparta o teorie: fenomenologiczno-egzystencjalne (Frankl, 1984; Yalom, 2003), humanistyczne (Dąbrowski, 1979; Laing, 1995; Maslow, 1990; Perls, 1973; Rogers, 1984; Whitaker, 1964), interakcyjno-systemowe i strukturalne (Minuchin, 1974; Satir, 2000, Haley, 1999), psychodynamiczne (Killingmo, 1995), behawioralno-poznawcze (Eysenck, 1987; Ellis, 1973; Beck, 1987); będące podstawą eklektycznych metod psychoterapii i terapii uzależnień (Czabała, 2002; Grzesiuk, 1994; Habrat, Steibarth-Chmielewska, Baran-Furga, 2002, s. 189), z supremacją programu Anonimowych Alkoholików (por. Brown, 1990, s. 5-20; Mellibruda, 2000, s. 693; Sheridan, Radmacher, 1998, s. 309-310; Seligmann, 1996; Woronowicz, 2001, s. 92-93; Woydyłło, 1998) stanowiącego fundament wzorcowego modelu Minnesota (Brown, 1990; Mellibruda, 2000, s. 694-695; Woronowicz, 2001, s. 93-95; Osiatyński, 2003).
Cel terapii uzależnień
Odbudowa i/lub wykształcenie takich czynników jak:
- poczucie koherencji, skuteczności i skuteczności zdrowotnej,
- system wsparcia społecznego, pozytywne relacje z otoczeniem,
- motywacja do leczenia uzależnienia, poznanie sensu życia,
- radzenie sobie ze stresem, kryzysami, nastrojami, emocjami,
- umiejętności inter- i intrapersonalne,
- konstruktywne postawy, zachowania prozdrowotne,
- obniżenie poziomu obronności podwyższenie zdolności przystosowania się do otoczenia,
- zmniejszenie rozbieżności w strukturze Ja,
- pomoc w budowaniu tożsamości dojrzałej.
Program terapii uzależnień
W czasie rozmowy wstępnej oraz w trakcie trwania całej terapii ustalamy i modyfikujemy Osobisty Program Terapii, przeprowadzamy konsultacje lekarskie, terapeutyczne, wywiady, diagnozy i ekspertyzy psychologiczne z wykorzystaniem odpowiednich narzędzi.
Pacjenci z podwójną diagnozą są skierowani na odrębny specjalistyczny cykl diagnoz, psychoterapii i farmakoterapii. Mogą zostać włączani do całego cyklu terapii lub jej fragmentów po uprzedniej konsultacji całego zespołu (Daley, Moss, Campbell, 1987).
Grupy psychoedukacyjne, treningowe i warsztaty psychologiczne:
- Mity i fakty na temat alkoholu i narkotyków,
- Dlaczego osoby uzależnione nie chcą poddać się leczeniu?
- Program i system terapii, zasady pracy w grupie, dzienniczek uczuć, planowanie dnia.
- Fałszywy oraz prawdziwy obraz leczenia oraz terapii uzależnień.
- Uzależnienia jako choroby duchowe.
- Za i przeciw picia/brania oraz leczenia.
- Co robi lub czego nie robi uzależniony, żeby uniknąć leczenia i trzeźwienia?
- Żal po stracie.
- Objawy uzależnienia od środków zmieniających świadomość.
- Zespół abstynencyjny.
- Fazy rozwoju uzależnienia według różnych teorii.
- Mechanizm iluzji i zaprzeczania.
- Mechanizm nałogowej regulacji emocji.
- Mechanizm rozpraszania i rozdwajania Ja.
- Emocje - przyjaciel czy wróg.
- Akceptacja choroby.
- Znaczenie Programu 12 Kroków i Wspólnot AA i NA.
- Krok 1 AA/NA.
- Krok 2 AA/NA.
- Krok 3 AA/NA.
- Krok 4 AA/NA.
- Rodzina z problemem uzależnienia od środków psychoaktywnych.
- Bezsilność a bezradność - ograniczenia.
- Wpływ człowieka na własne życie.
- Bezsilność wobec substancji psychoaktywnych.
- Poczucie winy i wstyd.
- Wpływ picia/zażywania na organizm.
- Wpływ picia/zażywania na psychikę.
- Wstęp do TAZA.
- Trening Asertywnych Zachowań Abstynenckich.
- Asertywność a godność - trening umiejętności interpersonalnych.
- Sygnały ostrzegawcze nawrotu choroby.
- Trening zapobiegania nawrotom choroby.
- Budowanie sieci wsparcia w trzeźwieniu.
- Alkoholizm, narkomania i lekomania jako choroby społeczne.
- Mapa świata osoby uzależnionej.
- Jak radzić sobie z głodem, stresem, emocjami, kryzysem.
- Trening umiejętności intrapsychicznych.
- Trening dobrej komunikacji i zachowań konstruktywnych.
Psychoterapeutyczne grupy zadaniowe:
- Życiorys.
- Ilość, częstość i rodzaje zażywania.
- Bezsilność i niekierowanie życiem.
- Koncentracja życia wokół picia/brania/zażywania.
- Próby kontrolowania picia/brania/zażywania.
- Jak picie/branie/zażywanie wpływało na wykonywanie zadań życiowych.
- Jak picie/branie/zażywanie wpływało na współżycie z ludźmi.
- Chorobliwe i niebezpieczne zachowania przeciw sobie i/lub innym.
- Wpływ picia/brania na organizm.
- Wpływ picia/brania na życie uczuciowe.
- Wpływ picia/brania na życie duchowe.
- Wpływ picia/brania na problemy osobiste, wartości.
- Wpływ picia/brania na życie rodzinne.
- Plan zdrowienia.
Inne zajęcia wspomagające i terapeutyczne:
- Filmy, programy i wykłady edukacyjne.
- Rysunek psychologiczny, psychozabawy grupowe.
- Ćwiczenia sportowe i rekreacyjne.
- Medytacja i relaksacja.
- Wspólna praca, zabawa, rozrywka.
- Mityngi AA i NA.
- Wycieczki krajoznawcze.
- Jazda konna, opieka nad zwierzętami i roślinami.
- Siłownia, sauna, masaż, ćwiczenia oddechowe i izometryczne.
Metody strategie i techniki
- modelowanie społeczne
- edukacja, wykłady (nie dłuższe niż 30 minut, po nich nastepuje inicjacja procesu grupowego)
- warsztaty terapeutyczne z zastosowaniem metod aktywnych
- psychorysunek
- trening psychologiczny, psychodrama
- psychoterapia grupowa i indywidualna
- warsztaty umiejętności interpersonalnych
- treningi umiejętności intrapsychicznych
- logoterapia
- techniki terapii Gestalt
- systemowe techniki zmiany wzorów i transakcji
- studium przypadku, wywiad psychologiczny, diagnoza i ekspertyza
- wyjaśnianie i modyfikacja interakcji
- zmniejszenie niezgodności pomiędzy Ja realnym, Ja powinnościowym a Ja idealnym
- zmniejszenie rozbieżności między Ja a doświadczeniem
- nauka umiejętności rozpoznawania i zaspokajania potrzeb
- technika stopniowania odporności i sprzecznych reakcji
- techniki terapii racjonalno-emotywnej i TPB
- techniki wywierania wpływu społecznego i zmiany postaw
- trening zachowań konstruktywnych
- SFBT, psychoedukacja, interwencja kryzysowa
Bibliografia
Antonowsky, A. (1997). Poczucie koherencji jako determinanta zdrowia. W: I. Heszen-Niejodek, H. Sęk (red.), Psychologia zdrowia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Brown, S. (1990). Leczenie alkoholików. Rozwojowy model powrotu do zdrowia. Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich.
Beck, A. T. (1987). Cognitive therapy. W: J. Zeig (red.) Evolution of psychoterapy. New York: Brenner-Mazel.
Czabała, J. C. (2002). Czynniki leczšce w psychoterapii. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Daley, D. C., Moss, H., Campbell, F. (1987). Podwójne zaburzenia. Warszawa: Instytut Psychologii Zdrowia I Trzeźwości PTP.
Dšbrowski, K. (1979). Dezintegracja pozytywna. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Doweiko, H. E. (1996). Concepts of chemical dependency. New York: Brooks/Cole.
Ellis, A. (1973). Humanistic psychotherapy. The rational-emotive approach. New York: McGraw-Hill.
Eysenck, H. J. (1987). Behavior therapy. W: H. J. Eysenck, I. Marton (red.), Theoretical foundations of behavior therapy. New York: Plenum Press.
Frankl, W. E. (1984). Homo Patiens. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX.
Grzesiuk, L. (1994). Psychoterapia. Szkoły, zjawiska, techniki i specyficzne problemy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Habrat, B., Steinbarth-Chmielewska, K., Baran-Furga, H. (2002). Zaburzenia spowodowane substancjami psychoaktywnymi. W: A. Bilikiewicz, S. Pużyński, J. Rybakowski, J. Wciórka (red.), Psychiatria tom 2. Wrocław: Urban & Partner.
Haley, J. (1999). Niezwykła terapia. Gdańsk: GWP.
Killingmo, B. (1995). Psychoanalityczna metoda leczenia. Gdańsk: GWP.
Laing, R. D. (1995). Podzielone "Ja". Poznań: Dom Wydawniczy Rebis.
Maslow, A. (1990). Motywacja i osobowość. Warszawa: PAX.
Mellibruda, J. (2000). Psychologiczna problematyka uzależnień od alkoholu. W: J. Strelau (red.), Psychologia. Podręcznik akademicki, tom 3. Gdańsk: GWP.
Minuchin, S. (1974). Families and family therapy. Cambridge: Harvland University Press.
Osiatyński, W. (2003). REHAB. Warszawa: ISKRY.
Perls, F. (1973). The Gestalt approach to therapy. Palo Alto: Science and Behavior Books.
Rogers, C. R. (1984). Teorie terapii, osobowości i relacji interpersonalnych, rozwinięta o podejście skoncentrowane na kliencie. Nowiny Psychologiczne, 2-3.
Satir, V. (2000). Terapia rodziny. Gdańsk: GWP.
Seligman M. E. P. (1996). Skuteczność psychoterapii. Czasopismo psychologiczne, Tom 2, Nr 2.
Sheridan, C. L., Radmacher, S. A. (1998). Psychologia zdrowia. Warszawa: Instytut Psychologii Zdrowia PTP.
Whitaker, D. S. (1964). Psychotherapy trough the group process. New York: Atherton Press.
Woronowicz, B. T. (2001). Bez tajemnic o uzależnieniach i ich leczeniu. Warszawa: Instytut Psychiatrii i Neurologii.
Woydyłło, E. (1998). Wybieram wolność. Warszawa: Akuracik.
Yalom, I. R. (2003). Dar terapii. Warszawa: Instytut Psychologii Zdrowia PTP.
Zobacz takze:
Kompleksowe Leczenie Uzależnienia
Program terapeutyczny
Co warto wiedzieć?
Narkotyki
Alkoholizm
Fazy uzależnienia
Zalecenia dla trzeźwiejących
Skutki alkoholizmu
Terapia uzależnień